Świadomość (ang. consciousness) to stan psychiczny, w którym jednostka zdaje sobie sprawę z oddziałujących na nią bodźców wewnętrznych i zewnętrznych. Świadomość można rozumieć także m.in. jako kompetencję rozróżniania wytworów własnego umysłu od rzeczywistości lub sposób postrzegania i odczuwania życia. Poziomy świadomości badał i opisywał profesor psychiatrii David R. Hawkins.
„Najlepszym wyznacznikiem poziomu świadomości jest to, jak sobie radzisz z życiowymi trudnościami. Kogoś, kto i tak był już nieświadomy, wpędzają one w tym głębszą nieświadomość, natomiast osobie i bez tego świadomej pomagają świadomość wyostrzyć.”
Eckhart Tolle
Jak rozwijać swoją świadomość?
1. Wyjdź z trójkątów dramatycznych
Wiele relacji społecznych rozgrywa się nieświadomie według dynamiki trójkąta dramatycznego Karpmana, w którym przyjmujemy role wybawiciela, ofiary i prześladowcy. Przyjrzyj się uważnie relacjom, w których jesteś. Uświadom sobie, że nie musisz być niczyją ofiarą ani niczyim wybawicielem, a dzięki temu unikniesz także roli prześladowcy. Jeśli w jakiejś relacji nie jesteś w stanie wyjść z powyższych ról, prawdopodobnie jest ona wysoce toksyczna i przemocowa.
2. Ogranicz toksyczne relacje
Toksyczne relacje narzucają cudze postrzeganie świata (np. gaslighting), a więc radykalnie blokują dostęp do własnej świadomości. Ponadto długotrwałe pozostawanie w relacjach wysokiej wzajemnej zależności, oczekiwań oraz zachowań agresywnych lub pasywno-agresywnych jest silnym stresorem stopniowo wyniszczającym układ nerwowy i mózg, drenującym z pokładów życiowej energii, a nawet bezpośrednio zagrażającym życiu. Obecny w życiu ludzkim stres powinien być wyłącznie siłą twórczą, motywującą do zmian i podejmowania wyzwań, czyli anaboliczną, nie zaś – kataboliczną. Podobnie wygląda sprawa relacji.
3. Przyjmuj postawę obserwatora
Stopniowo uwalniaj się od oceny – siebie, innych, wszystkiego. Nie ma złych i dobrych zdarzeń. Każde wydarzenie jest lekcją, z której możemy wyciągnąć naukę lub jej nie wyciągnąć. Nie ma złych i dobrych informacji. Każda informacja może być prawdziwa lub fałszywa, dopóki sam jej nie zweryfikujesz. Malejąca tendencja do oceny implikuje niższą reaktywność emocjonalną oraz wyższy poziom akceptacji dla wszystkiego, co Cię otacza.
4. Trenuj samoświadomość
Praktykuj uważność – obserwuj swoje myśli, emocje i reakcje. Obserwuj odczucia w swoim ciele oraz wywoływane do tablicy rany i traumy – każdy bodziec jest szansą na ich uzdrowienie. Ucz się odpowiadać na rzeczywistość zewnętrzną zamiast reagować na nią. Ucz się także powstrzymywać od odpowiedzi, jeżeli nie ma takiej potrzeby. Pisz dziennik, medytuj, poluj na swoje schematy myślowe – poznawaj siebie każdego dnia coraz lepiej.
5. Dbaj o ciało i umysł
Chroń swoją energię na każdej płaszczyźnie – cielesnej i umysłowej. Dbaj o siebie, wysypiaj się, oddychaj głęboko, pozwalaj sobie na odpoczynek oraz stawiaj wyraźne granice tematom i ludziom, którzy sprawiają, że czujesz się gorzej. Limituj informacje ze świata zewnętrznego, mające na celu wywołać w Tobie lęk lub poczucie winy. Nie bierz na swoje barki tego, czego nie jesteś w stanie udźwignąć oraz rzeczy, na które nie masz wpływu. Karm się wszystkim tym, co najlepsze.
6. Weź odpowiedzialność
Weź odpowiedzialność za każdą dziedzinę swojego życia, pomimo wszelkich obciążeń i okoliczności niezależnych od Ciebie. Jeśli uznajesz, że jakość Twojego życia zależy od Ciebie, dajesz sobie ogromny prezent możliwości zmiany. Daj sobie szansę wejść na drogę rozwoju świadomości – stopniowego rozszyfrowywania tego, co nieuświadomione, uzdrawiania traum i uwalniania przeszłości, aby stopniowo stawać się tym, kim naprawdę jesteś.
7. Praktykuj jedność w naturze
Przyroda ma wielką moc i jako nasze naturalne środowisko koi nasze nerwy i wspiera w rozwoju świadomości. W tej obfitej przestrzeni łatwiej jest praktykować wdzięczność, koherencję serca oraz rozpoznać siebie jako nieodłączny element wszechświata, czyli zrozumieć, że to, co czynimy innym, czynimy sami sobie, zaś to, co czynimy sobie – czynimy innym.
